Meer over uw bloeddruk

Thuis Bloeddruk meten

De meeste mensen hebben het niet door als ze een te hoge of lage bloeddruk hebben. Een bonkend hart, een duizelig gevoel, plotseling hoogrood verkleuren; gebeurtenissen die weinig zeggen over een voortdurende hoge of lage bloeddruk. Wie het zeker wil weten moet gewoon meten! Van oorsprong is het meten van de bloeddruk iets wat de huisarts doet, een groot aantal zal zelfs nog de bloeddrukmeter op het bureau hebben staan.

Echter, slechts bij risicopatiënten waarbij ze de hoge bloeddruk vermoeden (mensen die roken, overgewicht hebben, stress ondervinden, vage klachten hebben, hartpatiënten in de familie hebben, suikerziekte of een hoog cholesterolgehalte) zal de huisarts de bloeddruk daadwerkelijk gaan meten. Patiënten die jonger zijn dan 60 en niet onder deze groepen vallen worden niet of nauwelijks gescreend.

Daarnaast heeft onderzoek aan de Universiteit van Maastricht aangetoond dat gecertificeerde en goedgekeurde bloeddrukmeters voor thuisgebruik goede en betrouwbare meetresultaten geven. Resultaten die simpelweg niet onderdoen voor de meting bij de huisarts en in bepaalde gevallen nog betrouwbaarder zijn.
 

Waarom starten met zelfmeting?

Er kunnen twee redenen zijn om zelf de bloeddruk te meten. Indien men het vervelend vindt om naar de huisarts te gaan voor een incidentele meting en toch graag de bloeddruk wil weten, kan een eigen bloeddrukmeter uitkomst bieden. Het is toch handig om zelf goed inzicht te hebben. Als men al op de hoogte is van hoge bloeddruk valt het zelf meten sterk aan te raden in combinatie met een behandelplan. In de eigen omgeving en op vooraf vastgestelde tijdstippen kan er dan gemeten worden; de beste methode om nauwkeurige resultaten te krijgen en de ontwikkeling van de bloeddruk te volgen.

De bloeddruk die in de ochtend gemeten wordt, na het opstaan maar voor het ontbijt, staat in de medische wereld ook wel bekend als de fundamentele bloeddruk. Het meten van deze waarde bij de huisarts is lastig, dat is één van de redenen dat thuis de bloeddruk meten nuttig kan zijn.
 

Welk type bloeddrukmeter is geschikt?

De Nederlandse Hartstichting beveelt de polsbloeddrukmeters niet aan. De beste meetresultaten worden bereikt met een meter waarbij een op te blazen manchet rond de bovenarm wordt geplaatst. Pols- of vinger bloeddrukmeters worden dus niet aanbevolen, metingen zijn in veel gevallen onnauwkeurig. De reden hiervoor is niet per definitie dat de apparaten onnauwkeurig zijn, maar er worden fouten gemaakt met de meting. Als de bloeddruk wordt gemeten dient dat ter hoogte van het hart te gebeuren; een meter voor de bovenarm zit dan vrijwel automatisch op de goede plaats als de arm met het manchet erom rustig op een tafel ligt.
 

Hoe werkt een bloeddrukmeter?

Bloeddruk heeft een bovendruk en onderdruk. Tijdens een meting zal het manchet automatisch gaan oppompen zodat de slagader in de arm dichtknijpt en er geen bloed meer stroomt. Vervolgens ontsnapt er langzaam lucht uit de manchet en als het hart weer voldoende druk produceert om bloed in de arm te pompen, dan wordt de bovendruk afgelezen. Als vervolgens de hartslag niet meer hoorbaar is, dan heeft de meting de onderdruk bereikt. Vervolgens zullen zowel de boven- als onderdruk getoond worden op het display van de bloeddrukmeter.
 

Belangrijke informatie rondom het thuisgebruik van een bloeddrukmeter

Bloeddrukmetingen die thuis worden gedaan moeten uiteindelijk geïnterpreteerd worden door een dokter/arts die bekend is met het medische verleden van de betreffende persoon. Door het regelmatig gebruik van de bloeddrukmeter en het nauwkeurig bijhouden van de resultaten, kan de betreffende dokter/arts op de hoogte worden gehouden van de ontwikkeling van de bloeddruk. Enkele tips betreffende het gebruik:

• Beweeg niet tijdens de meting, er kan dan geen exacte meting gedaan worden;    
• Meet de bloeddruk in een ontspannen houding en ga tijdens het meten niet praten;
• De meting kan niet uitgevoerd worden indien u de manchet bovenop de mouw van een jas of trui wordt aangebracht;
• Hou er rekening mee dat de bloeddruk in de loop van de dag varieert en dat de meting beïnvloed kan worden door factoren als: roken, alcoholgebruik, medicatie en fysieke activiteiten.
   

Wat is de juiste manier om de bloeddruk te meten?

Indien u thuis regelmatig uw bloeddruk gaat meten is het belangrijk om het constant en op de juiste manier te doen. Voor goede resultaten dient u de volgende stappen te doorlopen:

1. Zittend;

2. Uw arm steunt op de tafel;

3. Zorg dat u volledig ontspannen bent;

4. Wacht in deze houding 5 minuten alvorens de eerste meting te doen;

5. Tussendoor niet praten of bewegen;

6. De manchette moet zich ter hoogte van het hart bevinden;

7. Doe de eerste maal een meting aan beide armen, nadien steeds aan die arm waar de hoogste bloeddruk werd gemeten.
 

Wat zijn de normale waarden?

Er worden twee soorten bloeddruk onderscheiden:

De bovendruk = de maximale druk die wordt opgebouwd in de aorta of hoofdslagader bij het samentrekken van de linkerhartkamer.

De onderdruk = het minimum van de druk die optreedt tussen twee samentrekkingen van het hart in, als het hart zich weer vult met bloed.

Deze waarden geeft men vaak als volgt weer: 120/80, waarbij 120 staat voor de bovendruk en 80 voor de onderdruk. Deze waarde wordt over het algemeen gezien als een goede en gemiddelde bloeddruk, maar kan afwijken bij bijvoorbeeld zwangere vrouwen en kinderen. Het is altijd raadzaam om bij uw dokter te vragen wat voor u de beste waarde is.

De Wereld Gezondheid Organisatie heeft normen opgesteld voor de beoordeling van hoge en lage bloeddruk onafhankelijk van de leeftijd.

Als vuistregel kunt u onderstaande tabel gebruiken:

Bereik	bovendruk   (systolisch)	Onderdruk (diastolisch)
Hypotensie	lager dan 100	lager dan 60
Normaal	tussen 100 en 135	tussen 60 en 85
Milde hypertensie	tussen 135 en 160	tussen 85 en 100
Gemiddelde hypertensie	tussen 160 en 180	tussen 100 en 110
Ernstige hypertensie	hoger dan 180	hoger dan 11

De experts

Ook internationale hypertensie en cardiologische organisaties bevelen het thuis opmeten van de bloeddruk aan. Hier zijn meerdere redenen voor :

• Het kan u helpen om een vroege diagnose te stellen van een hoge bloeddruk;
• Het kan helpen bij vervolgbehandeling, uw arts kan de gemeten bloeddrukwaarden goed gebruiken;
• Het vermindert de gezondheidskosten, aangezien er minder doktersbezoeken, reizen en vrije dagen voor nodig zijn;
• In het geval van een behandelplan moedigt het thuis meten van de bloeddruk een betere controle aan;
• Tot slot, het toont ook aan of er geen sprake is van witte-jassen-hypertensie. Dit fenomeen doet zich veel voor bij patiënten, ze worden (onbewust) zenuwachtig in het bijzijn van een arts. Dit ‘witte jas effect’ voorkomt u door thuis bloeddrukmetingen te verrichten.

 

Hoge Bloeddruk

Net als overgewicht is ook hypertensie (een te hoge bloeddruk) een aandoening die in de huidige maatschappij steeds vaker in beeld komt. Op zich is dit niet verrassend, aangezien een deel van de oorzaken het gevolg zijn van de gewijzigde levensstijl van de moderne mens. Overgewicht kan bijvoorbeeld tot een hogere bloeddruk leiden, maar ook roken, stress en alcoholgebruik staan bekend als bloeddruk verhogende factoren.
 

Wanneer kan men spreken van een hoge bloeddruk?

Bij gezonde mensen schommelt de bloeddruk in de loop van de dag, maar ook afhankelijk van de situatie. De bloeddruk is in de ochtend en avond bijvoorbeeld vaak lager dan in de middag. Redenen waardoor de druk tijdelijk kan stijgen zijn sport, beweging, praten. Ook door emoties kan de bloeddruk tijdelijk stijgen. Tijdens de slaap is de bloeddruk over het algemeen het laagst, maar ook ’s zomers is de bloeddruk lager dan in de winter.
Het gevaar met een te hoge bloeddruk is dat het zich vaak niet meteen aan dient, maar langzaam op komt zetten. Omdat er geen duidelijke tekenen van hoge bloeddruk zichtbaar zijn is het verstandig de bloeddruk af en toe op te meten (thuis of bij de huisarts). Als de waarden hoger zijn dan 140/90 (140 over 90) is het verstandig een arts te benaderen. Een waarde van 120 over 80 is optimaal. Deze hogere waarde is geen reden tot paniek: bij bepaalde mensen zal de bloeddruk altijd hoger zijn en is er feitelijk niets aan de hand.
Alleen in het geval van een extreem hoge bloeddruk kunnen klachten als duizeligheid, hoofdpijn, problemen met zien en kortademigheid optreden.
 

Hoe constateert men dan een te hoge bloeddruk als deze zo kan vari±eren bij een gezond mens?

Een arts zal vaak pas de diagnose van een te hoge bloeddruk (hypertensie) vaststellen als bij die persoon op tenminste vijf a zes verschillende momenten een te hoge bloeddruk is geconstateerd. De richtlijnen die men dan neemt voor hoge bloeddruk zijn: een bovendruk hoger dan 140 mmHg en/of een onderdruk hoger dan 90 mmHg. Echter, voor mensen van 60 jaar en ouder wordt een uitzondering gemaakt. Indien een persoon uit die groep verder gezond is mag een bovengrens van 160 mmHg gehanteerd worden.
 

Wat zijn oorzaken van hoge bloeddruk?

Het blijkt tot op heden nog steeds moeilijk om de oorzaak van een te hoge bloeddruk te identificeren; in 95% van de gevallen is de oorzaak niet precies bekend. Een aantal duidelijke aan te wijzen oorzaken van een verhoogde bloeddruk zijn: een ziekte aan de bijnieren, een aangeboren nierafwijking, een nierontsteking, een vernauwing van de grote lichaamsslagader (aorta) of een vernauwing van een nierslagader.
Ondanks dat in veel gevallen een oorzaak niet duidelijk te achterhalen valt, zijn er wel risicofactoren bekend die een rol kunnen spelen. Te denken valt aan overgewicht, gebruik van alcohol en suiker, te zout eten, erfelijke factoren en stress. Daarnaast kunnen ook diabetes (suikerziekte), nierziekten en zwangerschap de bloeddruk doen stijgen. Kijken we dan naar de verschillen in leeftijd of geslacht dan valt op dat bij kinderen een verhoogde bloeddruk zelden voor komt. Verder blijkt dat op jonge en middelbare leeftijd meer mannen dan vrouwen last van een te hoge bloeddruk hebben.

Gezien deze risicofactoren mag het niet verrassend zijn dat een toenemend aantal mensen bij het ouder worden pas echt last krijgt van een te hoge bloeddruk. Eén op de 50 vrouwen van 20 tot 25 jaar heeft een te hoge bloeddruk; bij de 55- tot 59-jarigen vrouwen is dat al bij 1 op de 4 het geval. Bij mannen loopt het in die beide leeftijdscategorieën op van 1 op de 15 naar 1 op de 3.

Wat zijn de gevolgen van een hoge bloeddruk?

Hoge bloeddruk, zoveel is zeker, verhoogt de kans op invaliditeit en de dood. Met name als gevolg van een beroerte (herseninfarct of -bloeding), een hartaanval of hartfalen. Het jarenlang niet behandelen van een hoge bloeddruk is geen ziekte, maar wel ongezond.
Door een hoge bloeddruk wordt er een grotere kracht op de vaatwanden uitgeoefend dan normaal. Op termijn zullen deze wanden beschadigd raken, een proces dat atherosclerose (aderverkalking) wordt genoemd. Dit proces openbaart zich vaak als eerste in de kleinere vaatjes van het lichaam. Bij mannen specifiek zal bijvoorbeeld het fijn vertakte vaatstelsel in de zwellichamen van de penis hier onder lijden. Door aantasting van deze bloedvaten kunnen er dan erectiestoornissen ontstaan. Bloedvaten die beschadigen en vernauwen maken het voor het hart moeilijker om bloed door deze vaten te pompen. Doordat het hart dan harder moet werken en dus meer te verduren krijgt, kan dat op langere termijn gevolgen hebben voor het goed functioneren van het hart. De linkerkamer van het hart (waaruit het bloed wordt rondgepompt) zal minder flexibel worden, wat de kans op een hartinfarct vergroot. Als gevolg van de toegenomen druk op de vaatwanden, zoals de dunne haarvaatjes in je hersenen, kan het zijn dat de kracht te groot wordt en deze vaatjes scheuren of barsten, met in dat geval een hersenbloeding tot gevolg. Andere, minder voorkomende aandoeningen zijn nierziekten en netvliesbeschadiging.
 

Wat kan er gedaan worden aan een hoge bloeddruk?

Een hoge bloeddruk kan in een groot aantal gevallen aangepakt worden door dieet- en leefgewoonten aan te passen. Hierbij kan gedacht worden aan:

• Beperken van zout voedsel (chips, drop, soepen uit blik etc);
• Voldoende groente en fruit eten;
• Niet roken;
• Voldoende beweging;
• Voldoende ontspanning en rust;
• Gewicht proberen kwijt te raken als men te zwaar is;
• In het geval een hoog cholesterol, een cholesterolverlagend dieet volgen;
• En voor voldoende nachtrust zorgen.

Lage bloeddruk

De medische term voor lage bloeddruk is hypotensie (hoge bloeddruk is hypertensie). De druk waarmee bloed wordt rondgepompt door het lichaam, verschilt per persoon en varieert in de loop van de dag. Normaal ligt de druk op een niveau waarmee zowel de organen als de lichaamsweefsels goed van bloed kunnen worden voorzien. Indien de bloeddruk aan de ondergrens van het normale bereik ligt, zullen er geen symptomen optreden. Echter, als de bloeddruk zo laag wordt dat de hersenen niet van voldoende bloed worden voorzien kan dat duizeligheid en flauwvallen tot gevolg hebben.
 

Wanneer kan men spreken van een lage bloeddruk?

In de medische wereld is er geen duidelijke definitie van een lage bloeddruk vastgesteld. De reden hiervoor is dat een lage bloeddruk in de basis gezond is, het beschermt namelijk de bloedvaten. Daar komt bij dat niet iedereen op dezelfde manier reageert op een lagere druk. Bijvoorbeeld; iemand kan zich met een waarde van 90 over 60 nog goed voelen, terwijl een ander zich duizelig zal voelen bij 100 over 80. Bij mannen spreekt men in het algemeen over een lage bloeddruk als de bovendruk lager is dan 110 en de onderdruk lager is dan 70. In het geval van vrouwen spreekt men bij waarden lager dan 100 (bovendruk) en 60 (onderdruk) over een lage bloeddruk. Echter; dit verschilt dus sterk van persoon tot persoon en is niet een harde ondergrens.
Een lage bloeddruk wordt onder andere door bovenstaande redenen formeel niet als ziekte beschouwd, dit in tegenstelling tot hoge bloeddruk waar in de medische wereld veel meer aandacht voor is. Echte hypotensie kan echter fatale gevolgen hebben: bij veel flauwvallen en indien er een vermoeden van een lage bloeddruk is, raadpleeg dan altijd een arts.
 

Hoe constateert men dan dat er sprake kan zijn van een te lage bloeddruk?

Een hoge bloeddruk komt vele malen vaker voor dan een (chronisch) lage bloeddruk. Laatstgenoemde treed ook vaak plotseling op: de bloeddruk daalt abrupt, dit kan komen omdat het hart de druk niet op niveau kan houden of door een geval van extreem vochtverlies. Vooral als iemand met een lage bloeddruk plotseling opstaat valt het op, men voelt zich slap en duizelig en het kan soms leiden tot flauwvallen. De reden hiervoor is dus dat er plotseling onvoldoende bloed richting hersenen en longen stroomt, deze worden niet goed van bloed voorzien. Met name ouderen en mensen die juist medicijnen tegen een hoge bloeddruk nemen, kunnen last krijgen van bleek zien, flauwvallen, maar ook een zwakke pols en verwijde pupillen hebben. Flauwvallen kan ook gebeuren bij (extreme) hitte, waarbij het lichaam extra bloed naar de huid laat stromen af te koelen. Als het hart en de hersenen dan te weinig bloed krijgen wegens hypotensie kan men flauwvallen.
 

Pas als de bloeddruk erg laag is zullen er klachten optreden, waarbij te denken valt aan:

• Oververmoeidheid;
• Duizeligheid en flauwvallen;
• Een algemeen zwak gevoel;
• Onscherp zien;
• Misselijkheid.

Veel van deze klachten zijn tijdelijk en zullen overgaan als de bloeddruk weer stijgt na aanpak van de oorzaak. Voldoende bloedtoevoer naar vitale organen (hersenen, nieren en hart) is essentieel, is de druk te laag om hiervoor te zorgen dan kan de afloop dodelijk zijn.
 

Wat zijn oorzaken van een lage bloeddruk?

Hypotensie kan verschillende oorzaken hebben, variërend van een zware bloeding, grote brandwonden, maag-darmproblemen of uitdroging.

In veel gevallen is lage bloeddruk een gevolg van uitdroging na verlies van veel vocht en zouten. Heftige transpiratie, bloedverlies maar ook ernstige diarree kunnen tot lage bloeddruk leiden.

Specifieke aandoeningen waardoor het hart het bloed minder/niet goed uitpompt, zijn ook vaak veroorzakers van een lage bloeddruk. Voorbeelden van deze verminderde hartwerking zijn hartfalen, een hartinfarct of een onregelmatige hartslag (hartritmestoornis).

Andere mogelijke oorzaken van lage bloeddruk zijn: een (abnormale) verwijding van de bloedvaten als gevolg infecties in de bloedstroom of het plaatsvinden van een ernstige allergische reactie. Daarnaast is bepaalde medicatie de oorzaak, denk hier aan bloeddrukverlagende middelen en bepaalde soorten antidepressiva.
 

Wat kan er gedaan worden aan een lage bloeddruk?

Een lage bloeddruk zal altijd in overleg met de huisarts dienen te worden aangepakt. Hij/zij zal de bloeddruk meten terwijl de persoon ligt of staat. Als de reden voor de lage bloeddruk voor de hand ligt, zoals uitdroging, dan is toedienen van intraveneus vocht afdoende. Vermoedt de huisarts een onderliggende oorzaak zoals een hartkwaal, dan zal doorverwijzen naar een specialist voor onderzoek en bijpassende behandeling. Indien de gebruikte medicijnen de lage bloeddruk veroorzaken, dan zal een ander medicijn of andere dosering voorgesteld worden.